Smita - git kobita!

Zapewne nie wiecie kto zacz Smita Patil?  A warto wiedzieć, bo pojęcie "hinduska feministka" oznacza naprawdę ciężkie życie. Niestety to właśnie w kraju wspaniałych uduchowionych joginów, co roku dokonuje się 400.000 aborcji nienarodzonych dziewczynek, bo dziewczyna to w tamtejszej tradycji to tylko koszty i kłopoty. Smita była piękną i nagradzaną aktorką. Walczyła o prawa kobiet, ale i dziewczynek. O to na przykład, by kobiety przestały rodzić w niehigienicznych warunkach, bo powodowało to wiele śmierci w czasie porodu. Smita zmarła mając 31 lat... w trakcie porodu synka, którego bardzo chciała mieć.

Bojowniczka o prawa hinduskich kobiet, ikona ambitnego kina indyjskiego, tragiczna postać – Smita Patil. Podczas 10. edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Tofifest odbędzie pierwszy w Europie przegląd jej filmów pod honorowym patronatem Jej Ekscelencji Ambasador Indii. Gościem specjalnym festiwalu będzie siostra aktorki, Manya Patil.


Smita Patil to jedna z najbardziej fascynujących i tragicznych zarazem postaci hinduskiego kina. Zmarła w 1986 roku podczas porodu mając zaledwie 31 lat. Było to prawdziwe szyderstwo losu. Smita przez całe swoje życie walczyła bowiem aktywnie o zrównanie praw hinduskich kobiet i mężczyzn oraz kreowała w filmach role burzące istniejące schematy. Pokaz jej filmów, organizowany wspólnie z Ambasadą Indii, wpisuje się w „niepokorny” rys programowy toruńskiego festiwalu, tworzonego i kierowanego, nomen-omen, przez kobietę.


Patil była ikoną ambitnego hinduskiego kina, gwiazdą Indyjskiej Nowej Fali. Nie grywała w płaczliwych „bollywoodach”. Występowała w filmach, które poruszały kobiece problemy. Była feministką głęboko zaangażowaną w kwestie kobiecych praw w tradycyjnym indyjskim społeczeństwie. W uznaniu dla jej talentu uhonorowano ją indyjskim Oscarem – Filmfare Award i dwukrotnie Indyjską Nagrodą Filmową. Wyróżniona została też orderem Padma Shri przyznawanym przez rząd federalny. W 2011 jeden z indyjskich portali wymienił Patil jako drugą największą indyjską aktorkę wszechczasów.
 

Tworzyła, wraz z  aktorkami Shabaną Azmi, Naseeruddin Shah i Om Puri, najsilniejszy kwartet ekranowy okresu rozkwitu artystycznej, hinduskiej kinematografii czyli Nowej Fali. Grała role budzące skrajnie negatywne reakcje wśród hinduskich tradycjonalistów, nie akceptujących jakiejkolwiek emancypacji kobiet. W głośnym filmie Jabbara Patelsa Marathi Umbartha (1982) zagrała kuratorkę więzieniu dla kobiet, która znajduje w sobie odwagę i opuszcza męża zdradzającego ją z prostytutkami. Jednym z jej najbardziej pamiętnych ról feministycznych była zaś
kreacja w filmie „Masala Mirch” Ketana Mehty (1985), gdzie zagrała kobietę z maleńkiej wioski, broniącą swojej godności przed agresywnymi żołnierzami.

Należy pamiętać, że Patil działała w kraju uznawanym za czwarte w kolejności na liście państw, w których kobiety są zagrożone i nie czują się bezpiecznie. W kraju w którym w ciągu ostatnich 30 lat w wyniku aborcji nie przyszło na świat co najmniej 12 milionów dziewczynek (Raport Thomson Reuters Foundation), w efekcie czego brakuje w tej chwili w Indiach ponad 30 milionów kobiet. W kraju, w którym tradycjonaliści nie dają kobiecie niemal żadnych praw.

Patil weszła do branży filmowej, po krótkim epizodzie jako spikerki telewizyjnej. Jej pierwszą główną rolą był udział w kandydującym do Oscara filmie „Manthan” w reżyserii Shyama Benegala, który od razu przyniósł Patil uznanie krytyków. Wybitną rolę zagrała w “Bhavni Bhavai” Ketana Mehty, a opinię wszechstronnej aktorki ugruntowała kreacja w innym filmie Benegala pt. „Bhumika” (The Role) za którą otrzymała National Film Award. Znany amerykański krytyk Elliott Stein mówił: „Smita była królową Nowej Fali Kina Indyjskiego, tak samo jak ikoną dla reżyserów w środowisku europejskim była Anna Karina. Patil nie była klasyczną pięknością, ale przyciągającą damą. Ona nigdy nie wyglądała fałszywie na ekranie”.

- - -
Oficjalne otwarcie przeglądu filmów Smity Patil odbędzie się 21 października 2012 o g. 18.00,  w centrum festiwalowym Tofifest w Teatrze Baj Pomorski, ul. Piernikarska 9 – Toruń.

Ciekawe linki:
http://www.feminoteka.pl/readarticle.php?article_id=1067
http://www.psz.pl/tekst-17916/Kobieta-w-Indiach-kulturowy-wizerunek-tradycyjne-role-spoleczne-i-ich-wspolczesne-konsekwencje